Khả năng kỳ diệu nhất của con người đó là có được quyền tự do chọn lựa, chọn lựa một thái độ, chọn lựa một cách sống, một cách nhìn…. Người chịu học hỏi luôn tích lũy kinh nghiệm sau những thất bại xảy đến. Tinh thần của bạn sẽ ra sao nếu tất cả những gì bạn đọc chỉ là sách báo lá cải, rẻ tiền; bạn chỉ xem những vở kịch ủy mị, những trận đấu đô vật bạo lực hạng nặng; hoặc nếu bạn chỉ thích nghe một loại nhạc rap; bạn chỉ xem phim kinh dị? Tôi không chê trách gì những thứ đó, nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu đó là tất cả những gì bạn đưa vào đầu óc mình? Trí não bạn sẽ trở nên đặc quánh lại thôi.
* Chọn niềm tin trong cuộc sống: Chúng ta có thể phớt lờ trạng thái tinh thần của mình hoặc xem tinh thần chính là một trong những yếu tố quan trọng hình thành nên cuộc sống của chính mình. Frankl tận mắt chứng kiến người bạn của mình bị giết, nhiều người đã phải tự tử, trong khi những người khác đang mất dần ý chí sống còn. Đáng buồn là mọi hình thái của sự không trung thực vẫn cứ ngày ngày vây quanh chúng ta.
Nói như thế là hơi quá lời bởi theo thừa nhận của Franklin, ông cũng có những khuyết điểm về cá tính. Gieo nhân nào, gặt quả nấy. Dù muốn hay không chúng ta cũng bị ảnh hưởng bởi thói quen: thói quen tốt sẽ phục vụ, đẩy chúng ta hướng về phía trước, còn thói quen xấu sẽ chống lại ta, kéo chúng ta lùi lại.
Chúng ta thấy hình ảnh của mình qua lời nhận xét của họ. Những kiến thức mới sẽ làm phong phú hơn cho cuộc sống của họ và từ đó giúp họ trưởng thành hơn. Tôi không hàm ý nói rằng bất kỳ ai từng phung phí thời gian đều là những kẻ thất bại.
Tại sao những người đã có đầy đủ tiền bạc, quyền lực và cả địa vị vẫn không cảm thấy hạnh phúc? Câu trả lời thật đơn giản, đó là bởi vì sở hữu những thứ đó không hẳn có nghĩa là đạt được thành công. Tôi cũng muốn sinh viên của tôi học cách tự khẳng định mình để có khả năng nhìn ra những đặc tính và thói quen tích cực của mình. Thế là một số giá trị về mặt đạo đức và tinh thần đành phải nhường chỗ cho sự giàu có và kiểu sống của những người mới phất đó.
* Chọn cách cư xử với người khác: Không ai có thể bắt buộc chúng ta phải xem thường người này hay đề cao người khác, mà điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào chúng ta. Khi Bill Gates đang học tại trường Havard , chiếc máy vi tính cá nhân hãy còn ở giai đoạn đầu của sự phát triển. Thế nhưng thật ra, kỉ luật là một trong những thuộc tính tích cực nhất mà con người có thể có được.
Tôi thích định nghĩa của Webster: Kỷ luật là sự rèn luyện giúp chúng ta tự sửa chữa, tạo khuôn nếp, tạo sự mạnh mẽ, hoặc giúp chúng ta trở nên hoàn hảo hơn. Nó buộc chúng ta hoặc sẽ phải từ bỏ hoặc phải quyết tâm hơn nữa và nỗ lực không ngừng. Tất cả mọi thành đạt, dù lớn hay nhỏ, đều được kích hoạt do mục tiêu và cung cấp năng lượng nhờ động lực, ngoài việc nói đến tầm quan trọng của sự tự khích lệ, giải thích vai trò của khát vọng, niềm tin, và lợi ích của việc hình dung ra công việc trước khi thực sự bắt tay vào thực hiện, tôi lại nói về mục tiêu.
Marva Collins, một thầy giáo nổi tiếng ở Chicago, người đã giúp hàng ngàn trẻ em vượt lên nỗi sợ hãi, có một câu nói rằng: Nếu bạn chưa từng mắc lỗi lầm thì bạn chưa thể làm được điều gì có ý nghĩa. Điều mà tôi muốn nhấn mạnh ở đây không phải là những điều khủng khiếp sẽ xảy đến cho bạn nếu bạn không được lịch sự, mà là những phần thưởng giá trị dành cho lòng tôn kính mà bạn thể hiện: • Tạo những quan hệ tốt.
Chính khát vọng được học hỏi, tìm đến những cơ hội thăng tiến trong nghề nghiệp đã giúp họ làm được những điều đó. Ngày mai, khi đến trường, hãy chép tất cả các câu bào chữa đó vào tập giấy này. Họ dễ dàng thành công khi tất cả những điều thuận lợi.
Chúng ta vẫn quen đổ lỗi cho những người khác. Điều làm tôi ấn tượng nhất là người ta không chỉ viết về thành công mà viết cả về những thất bại vì không ai thành công mà trước đó chưa từng nếm mùi cay đắng của thất bại. Họ chấp nhận phải từ bỏ những trò chơi giải trí, từ bỏ những giờ phút nhàn rỗi mỗi kì nghỉ cuối tuần để tích lũy thêm kiến thức, thêm kinh nghiệm.